Je brillencollectie is niet van jou: het Titanium Museum neemt het op tegen de poortwachters van de branche

In een niche die wordt gedomineerd door bekende avant-gardistische namen en een door agenten gestuurde uniformiteit, bieden de objecten van massief titanium van Edward Gucewicz onafhankelijke opticiens een mogelijke uitweg.

Er bestaat een markt voor theatrale brillen: klein, zichzelf heel serieus nemend, vaak absurd en, afhankelijk van wie je het vraagt, streng gereguleerd.

Kuboraum is de meest in het oog springende aantrekkingskracht ervan. Het merk heeft bewezen dat een bril een masker, een sculptuur en een cultureel paspoort kan worden. Maar het succes ervan heeft ook bijgedragen aan het ontstaan van een categorie die zo herkenbaar is geworden dat veel zogenaamd onafhankelijke brillenwinkels nu opvallend vergelijkbare uitingen van rebellie presenteren.

Dit is geen markt waarin functionaliteit voorop staat. De typische klant bevindt zich in Berghain tijdens het weekend en keert maandag vrijwel zeker niet terug naar een traditioneel kantoor. Als er al sprake is van een werkplek, lijkt die waarschijnlijk meer op een kunstatelier.

De vraag is beperkt omdat het publiek beperkt is. Opticiens kopen slechts enkele stuks, waardoor ze terughoudend zijn en distributeurs onevenredig veel invloed hebben op wat er in de schappen terechtkomt. Agenten geven van nature de voorkeur aan merken die zich al hebben bewezen, herkenbaar zijn en commercieel gezien minder risico’s met zich meebrengen. Het resultaat is een vreemde paradox: een sector die radicale individualiteit viert, maar tegelijkertijd steeds uniformere assortimenten produceert.

Een andere paradox in deze sector is dat agenten contracten sluiten met meerdere merken die zich op dezelfde consument richten, waardoor ze de distributie naar eigen inzicht kunnen sturen en er tegelijkertijd voor zorgen dat bepaalde favoriete merken hun leidende positie op de markt behouden.

En juist hier Titanium Museum wordt interessant.

Dit merk zou opticiens een uitweg kunnen bieden uit de door verkoopagenten aangestuurde homogenisering, waardoor alle winkels er hetzelfde uitzien. Als opticien zou het je doel moeten zijn om merken te ontdekken die anderen niet in hun assortiment hebben.

Titanium dat maar niet wil verdwijnen

Het Titanium Museum is een onafhankelijk brillenproject van een Schotse ontwerper Edward Gucewicz, werkzaam vanuit een studio op afstand in de Scottish Borders. In zijn aanpak wijst hij bewust de bijna onzichtbare titaniummonturen af die de brillenindustrie ons heeft geleerd te verwachten. In plaats daarvan geeft hij het materiaal architectonisch gewicht, door de stevige volumes die normaal gesproken worden geassocieerd met dik acetaat, volledig in massief titanium na te bootsen.

De mechanische onderdelen worden niet verborgen. Schroeven, scharnieren en constructie-elementen vormen juist de esthetiek. Zelfs het logo heeft een mechanische functie: de letter “T” is rechtstreeks in de structuur van het uiteinde van de poot verwerkt.

Het project is meer als een instelling georganiseerd dan als een traditioneel modemerk. De monturen worden uitgebracht als genummerde Toetredingen, gepresenteerd via een digitaal archief. De taal van seizoenen, trends en lifestylecampagnes maakt plaats voor die van conservering, techniek en duurzaamheid. Volgens de collectiecatalogus worden de in beperkte oplage geproduceerde objecten in Sabae, Japan, afgewerkt en met de hand beschilderd.

Het is weliswaar theatraal. Maar in tegenstelling tot veel andere werken in deze categorie wordt de voorstelling gedragen door inhoud.

Wanneer “avant-garde” gewoon duur plastic is

Curated Optics benadert theatrale brillen over het algemeen met de nodige terughoudendheid. Maar al te vaak wordt visuele agressie gebruikt als een gemakkelijke afleiding van een alledaags product: een stuk plaatmetaal dat als sculptuur wordt gepresenteerd, of een oversized blok plastic dat wordt verkocht als culturele rebellie.

Het Titanium Museum is moeilijker te negeren.

Het gaat niet om het verkopen van de illusie van materialiteit. Het gaat om het verkopen van stevig materiaal dat is gesneden, bewerkt, samengesteld en bewust in het oog is geplaatst. Dat betekent niet automatisch dat elk montuur praktisch, onopvallend of voor iedereen draagbaar is. We moeten ook niet doen alsof conventionele functionaliteit hier het belangrijkste onderwerp is. Dit zijn theatrale objecten waarin toevallig lenzen zijn verwerkt.

Maar het zijn buitengewoon goed uitgewerkte theatervoorwerpen.

Argumenten voor het doorbreken van de uniformiteit van de portefeuille

Een uniform portfolio is geen bewijs van concurrentiebeperkend gedrag. Toch kan het effect vanuit het perspectief van een onafhankelijke opticien ongemakkelijk veel op dat gedrag lijken. Een klein aantal tussenpersonen, merken en bekende ontwerpen bepalen keer op keer hoe “onafhankelijke brillen” er in verschillende winkels en zelfs in verschillende landen uitzien.

Het Titanium Museum biedt opticiens een serieuze kans om buiten dat systeem te treden. Niet alleen omdat het vreemd, brutalistisch of moeilijk is, maar omdat de kwaliteit ervan de provocatie rechtvaardigt.

Voor detailhandelaren die zich al op deze zeer specifieke doelgroep richten, zou het merk meer kunnen worden dan zomaar weer een avant-gardistisch merk. Het zou een onderscheidend kenmerk kunnen zijn ten opzichte van de merken die momenteel de theatercategorie domineren, en een manier om weer enige controle terug te krijgen over een assortiment dat in toenemende mate wordt bepaald door distributienetwerken.

Want als alle rebellen dezelfde opstand aanhangen, wordt opstand een uniform.

Het Titanium Museum is misschien niet voor iedereen weggelegd. Juist daarom zouden meer onafhankelijke opticiens er eens naar moeten kijken.

Het valt nog te bezien of Titanium Museum ook op het gebied van distributie zal uitblinken, de weerstand van agenten in deze categorie zal overwinnen en een sterke positie op de markt zal verwerven.